Sumo rangen uitgelegd

De ranglijst in sumo heet de banzuke. Voor elk groot toernooi wordt deze opnieuw gepubliceerd. De positie van een rikishi bepaalt tegen wie hij ongeveer uitkomt en hoeveel druk er op zijn prestaties ligt. Een record van acht of meer overwinningen heet kachi-koshi en leidt meestal tot stijging. Meer nederlagen dan overwinningen heet make-koshi en betekent meestal daling.

De hoogste twee divisies zijn Makuuchi en Juryo. Rikishi in deze divisies heten sekitori: zij hebben een professionele status, salaris en meer privileges binnen hun heya. De lagere divisies zijn Makushita, Sandanme, Jonidan en Jonokuchi. Voor beginnende kijkers zijn vooral de rangen in Makuuchi belangrijk, omdat die bepalen welke partijen de meeste sportieve lading hebben.

Yokozuna

Yokozuna is de hoogste rang in sumo worstelen. Een Yokozuna kan niet degraderen, maar draagt daardoor juist extra verantwoordelijkheid. Hij moet niet alleen winnen, maar ook waardigheid en dominantie tonen. Als de prestaties langdurig tegenvallen, wordt verwacht dat hij zelf terugtreedt.

Promotie naar Yokozuna is uitzonderlijk. Meestal is een reeks nodig die vergelijkbaar is met twee opeenvolgende toernooi-overwinningen als Ozeki. Daarom is elke Yokozuna-partij belangrijk: de rang vraagt niet alleen goede resultaten, maar ook uitstraling en controle.

Ozeki

Ozeki is de hoogste rang die je actief kunt behouden of verliezen via resultaten. Een Ozeki moet over meerdere toernooien laten zien dat hij constant bij de beste rikishi hoort. Bij slechte resultaten kan hij kadoban worden: dan moet hij in het volgende toernooi genoeg winnen om zijn rang te behouden.

Een Ozeki die als kadoban eindigt met make-koshi, verliest normaal gesproken zijn rang. Dat maakt Ozeki-partijen aan het eind van een basho vaak extra spannend, zeker wanneer een worstelaar precies rond zeven of acht overwinningen staat.

Sekiwake en Komusubi

Sekiwake en Komusubi vormen samen met de hogere rangen de sanyaku. Dit zijn zware posities, omdat deze rikishi vaak vroeg in het toernooi tegen de sterkste tegenstanders worden ingedeeld. Een sterke Sekiwake kan bij meerdere uitstekende toernooien richting Ozeki-promotie gaan.

Komusubi is vaak de eerste echte test bovenaan de banzuke. Een rikishi die net promotie heeft gemaakt, krijgt daar direct zware tegenstanders. Sekiwake is nog dichter bij Ozeki, maar ook daar geldt: een enkele goede score is meestal niet genoeg, het gaat om meerdere sterke toernooien achter elkaar.

Maegashira

Maegashira zijn de genummerde rangen in de hoogste divisie, Makuuchi. Hoe lager het nummer, hoe hoger de positie. Maegashira 1 staat dus veel hoger dan Maegashira 15. De kant, oost of west, maakt ook verschil: oost staat meestal net boven west bij hetzelfde nummer.

Vooral de hoogste Maegashira-rangen krijgen vaak Yokozuna, Ozeki en andere sanyaku als tegenstander. Een Maegashira die meerdere toppers verslaat, kan een speciale prijs winnen of richting Komusubi promoveren. Lager geplaatste Maegashira vechten vaker tegen andere middenmoters en tegen degradatie richting Juryo.

Juryo

Juryo is de tweede professionele divisie. Rikishi in Juryo zijn sekitori en hebben een officiële professionele status met meer privileges dan de lagere divisies. Voor veel worstelaars is promotie naar Makuuchi het grote doel, terwijl Makuuchi-worstelaars juist willen voorkomen dat ze naar Juryo zakken.

Juryo is daardoor geen bijzaak. Het is de poort naar de hoogste divisie. Een sterke Juryo-score kan promotie betekenen, terwijl een slechte score onderaan Makuuchi juist degradatie kan veroorzaken.

Waarom rangen het kijken leuker maken

Als je de rangen begrijpt, kijk je anders naar een partij. Een Maegashira die een Yokozuna verslaat, zorgt voor een enorme stunt. Een Komusubi met een positief record kan richting promotie kijken. En een Juryo-rikishi net onder de promotiegrens kan op dag vijftien alles op het spel hebben staan.

Gebruik de banzuke dus als landkaart. Kijk naar de huidige rang, het aantal overwinningen en verliezen, en de tegenstanders die nog komen. Dan zie je sneller welke partijen alleen leuk zijn, en welke partijen echt gevolgen hebben voor promotie, degradatie of kampioenskansen.

Speciale prijzen: sansho

Naast het kampioenschap kunnen rikishi in de hoogste divisie ook speciale prijzen winnen. Deze prijzen heten sansho en worden meestal toegekend aan Maegashira die een opvallend sterk toernooi draaien. Er zijn drie soorten: de techniekprijs (Gino-sho), de vechtlustprijs (Kanto-sho) en de prijs voor een uitstekende prestatie (Shukun-sho), bijvoorbeeld na belangrijke zeges tegen topworstelaars.

Sansho maken de middenmoot extra interessant. Een rikishi hoeft het toernooi niet te winnen om toch veel indruk te maken; een reeks sterke partijen, slimme technieken of een grote stunt kan genoeg zijn om aan het einde van het basho een prijs te krijgen.